TARIM ARAZİLERİNİN KORUNMASI VE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK İLE HOBİ BAHÇELERİNE NELER OLACAK?

Tarım arazilerinin korunması ve kullanılması hakkında hazırlanan yönetmelik ile kontrolden çıkarak,düzensiz bir şekilde çoğalan hobi bahçeleri başta olmak üzere tarım dışı arazi kullanım alanlarını yeniden gündeme taşıdı. Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda kabul edilen kanun teklifi, izinsiz yapılaşmaya ve Tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmasına ve toprak koruma projelerine uyulmamasına ilişkin cezalar ve yükümlülükler belirlendi.


Bu Yönetmeliğin amacı; 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen toprak ve arazi varlığının belirlenmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, geliştirilmesi, zorunlu hallerde amaç dışı kullanımına izin verilmesi, toprağın korunması, toprak koruma projelerinin hazırlanması ve uygulanması, toprak koruma kurulunun teşekkülü, görevleri, çalışma kuralları ile çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak arazilerin planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemektir.

4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan "Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik", Türkiye'deki tarım topraklarının korunması, sınıflandırılması ve tarım dışı kullanım izinlerine dair süreçleri kökten değiştiren çok kapsamlı bir düzenlemedir.

Yeni yönetmeliğin öne çıkan kritik maddeleri ve getirdiği yeni düzenlemeler:

1. Dijitalleşme ve TAD Portalı

Yönetmelik ile tarım arazilerine dair tüm işlemler dijital bir zemine taşındı.

TAD Portal (Tarım Arazileri Değerlendirme Sistemi): Tarım dışı kullanım talepleri, arazi etütleri ve sınıflama işlemleri artık sadece bu portal üzerinden yürütülecek.

Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi (TAD Portal): Tarımsal amaçlı ve tarım dışı amaçlı kullanılmak istenen arazilerin izinlendirme sürecinde; arazi ve toprak etüdü, değerlendirme, sorgulama ve arşivleme işlemlerinin yönetimini tek bir merkezden sağlayan otomasyon ve veri tabanı sistemidir.

Ziraat Mühendisi Zorunluluğu: Arazi etüt raporlarının en az iki ziraat mühendisi tarafından hazırlanması ve sisteme yüklenmesi zorunlu hale getirildi.

2. Arazi Kullanım Planları (AKUP)

Artık tarım arazilerinin kaderini 1/25.000 veya 1/5.000 ölçekli hazırlanan Arazi Kullanım Planları belirleyecek.

Bu planlar toprağın potansiyelini bilimsel verilerle ortaya koyacak.

Planlarda belirlenen kullanım amacı dışında hiçbir faaliyete (bazı istisnalar hariç) izin verilmeyecek.

3. Tarım Dışı Kullanımda "Alternatif Alan" Şartı

Tarım arazilerinin konut, sanayi veya enerji gibi amaçlarla kullanılabilmesi için artık çok sıkı bir hiyerarşi uygulanacak. Bir yerin tarım dışı kullanılması için şu sırayla boş alan aranması zorunlu:

Öncelikle planlı alanlar içindeki uygun boş alanlar.

Eğer yoksa, tarım dışı nitelikteki araziler.

O da yoksa, sadece "Kuru Marjinal Tarım Arazileri" alternatif olarak değerlendirilebilecek. Mutlak tarım arazileri ve dikili tarım arazileri bu listenin en sonunda yer alıyor ve korunması öncelikli.

4. Büyük Ova Koruma Alanları

"Büyük Ova" olarak ilan edilen verimli sahalarda kurallar çok daha katı:

Bu alanlarda tarım dışı kullanım neredeyse imkansız hale getirildi.


Sadece kamu yararı kararı alınmış stratejik yatırımlar veya enerji projeleri gibi çok kısıtlı hallerde, Bakanlık onayıyla izin verilebilecek.

5. İzinsiz Yapılaşma ve "Hobi Bahçeleri" Yaptırımları

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürü Osman Yıldız bu yapılaşmaların mevcut mevzuatta yer almadığını ve büyük bölümünün izinsiz şekilde oluşturulduğunu belirtti.


Yönetmelik, tarım arazileri üzerine inşa edilen kaçak yapılarla ilgili süreci hızlandırıyor:

Yıkım Süreci: İzinsiz yapı tespit edildiğinde belediye veya il özel idaresine bildirilecek ve bu kurumlar bir ay içinde yıkımı gerçekleştirmekle yükümlü olacak.

Hizmet Kesintisi: İzinsiz yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmesi yasaklandı.

Suç Duyurusu: Tarım arazilerinin fiili olarak parçalanmasına veya haksız kullanımına aracılık eden organizasyonlar hakkında suç duyurusunda bulunulacak.

 İdarî para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurularak Kanunun 13 üncü veya 14 üncü maddelerindeki izinlerin alınması şartıyla işin tamamlanmasına, bitmiş ise kullanımına izin verilebilir. Başvuru yapmayanlara veya izin talepleri uygun görülmeyenlere, izinsiz bütün yapılarını yıkması ve araziyi tarımsal üretime uygun hale getirmesi için iki ay süre verilir. Verilen süre içinde izinsiz yapıların yıkılmadığı ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda; valilikçe faaliyet durdurulur ve Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin ikinci cümlesinde belirtilen idarî para cezası üç katı olarak uygulanır.

6. GES ve Yenilenebilir Enerji Yatırımları

Güneş Enerji Santralleri (GES) gibi yatırımlar için en kritik eşik arazinin sınıfı olacak. Yeni yönetmelik, bu tür yatırımların öncelikle verimsiz, taşlık veya "Kuru Marjinal" olarak sınıflandırılan arazilere yönlendirilmesini şart koşuyor.

Özetle: Yeni dönemde "önce tarım, sonra diğer kullanımlar" ilkesi benimsenmiş durumda. Her türlü arazi kullanım talebinde bilimsel raporlar ve dijital takip sistemi (TAD Portal) belirleyici rol oynayacak.